Vodič za Kipar: 14 stvari koje morate videti u Nikoziji

Nikozija (na grčkom Lefkozija) je glavni grad Kipra i ako budete u mogućnosti obavezno ga posetite! Grad ima svoju dušu i veoma bolnu istoriju.

Nikozija je poslednja prestonica na svetu koja je još uvek vojno podeljena. Zelena Linija u ulici Ledras mogla bi zaintrigirati posetioce koji bi želeli da znaju kako izgleda prelaziti gradski kontrolni punkt u 21. veku.

Sa obe strane granice ima mnogo zanimljivih sadržaja. Posebno su interesantni Selimiye džamija, hibrid hrišćanske i islamske arhitekture, kao i Muzej Kipra koji čuva vrhunsku kolekciju drevnih artefakata sa ostrva.

Nikozija nije tipični turistički grad, ali verno prikazuje kako izgleda urbani život Kipra. Stari grad je prepun kafića i muzeja, a postoji i dosta opcija za uzbudljive izlete i ekskurzije na sever ostrva ili u planine koje se nalaze na zapadnoj strani. Ovo su mesta koja treba obavezno da vidite u Nikoziji i njenoj okolini!

1. Ulica Ledra

Ulica Ledras (Ledra) koja je tradicionalno glavna šoping zona u Nikoziji zatvorena je militarizovanom granicom između severne i južne Nikozije nakon Krvavog Božića 1963. godine (turske agresije na Kipar).
Ulica je ponovo otvorena tek 2008. godine i uspela je da povrati stari sjaj i svrhu. Ponovno otvaranje je bio veliki korak ka unapređenju odnosa između nekada nepomirljivih strana.

Toranj Shacolas koji se nalazi u ovoj ulici ima javnu osmatračnicu na 11. spratu, odakle se pruža pogled ka gradu i zapad-jug tampon zoni UN-a.

2. Džamija Selimija (Selimiye Mosque)

Džamija Selimija je zapravo adaptirana bivša gotska crkva. Izgradnju katedrale sv. Sofije, u originalu hrišćanske građevine, započeli su članovi dinastije Lizinjan tokom Krstaških ratova. Ipak, gradnja nikada nije završena do kraja iako je to bila najvažnija crkva na Kipru.
Crkva je pretvorena u džamiju nakon Otomanskog osvajanja u 16. veku i tada je veći deo hrišćanske ikonografije uklonjen.

3. Muzej Kipra

Kipar predstavlja pravi kovčeg sa blagom antičke civilizacije. Skoro svaki grad u svojoj blizini ima iskopine. 
Neki od najvrednijih komada koji su otkriveni tokom tih kopanja izloženi su u Muzeju Kipra u kome se nalazi najveća i najbolja arheološka izložba na ostrvu. 

Muzej je riznica bogate istorije Kipra, a posebno je dobro to što su izloženi isključivo artefakti pronađeni na ostrvu.
Izložbe kreću od kamenog doba, a završavaju se rimskom erom. One uključuju novčiće, skulpture, nakit i uobičajene kućne predmete, kao i neprocenjiva blaga iz starogrčkih grobnica Salamine.

4. Muzej Vizantije

Muzej se nalazi na zemljištu Katedrale Agios Ioannisa i to je jedna sveobuhvatna izložba vizantijske umetnosti raspona od 1.500 godina. 
Najstariji komadi su sedam fragmenata mozaika uzeti prilikom pljačke severne crkve Kanarije. 

Takođe ukradeni, a potom vraćeni u otadžbinu jesu i 36 fragmenata slika sa zidova crkve u Kalogreji, koji potiču iz XV veka.
Deo riznice su i 230 ikona, od kojih su mnoge bogato dekorisane i datiraju iz perioda između 800. i 1900. godine. Uz njih je prisutna i kolekcija odeždi, knjiga i svetih posuda.

5. Kapija Famaguste

U godinama koje su prethodile Otomanskoj invaziji na Kipar, Mleci su učvrstili brane oko Nikozije. Ti zidovi i kapije se još uvek mogu videti.
Kapija Famaguste je najimpresivniji fragment ovih starih brana i identična je kopija Lazareto Kapije koju su Mleci izgradili za Kandiju na Kritu.

Nakon što su je Britanci koristili za skladištenje restaurirana je 1980. godine, udišući novi život naselju Tahl-El-Kale koje se tu nalazi.
Kapija ima dvostazni prolaz koji je odgore osvetljen kupolom rađenom po uzoru na rimski Panteon. Danas predstavlja kulturni centar gde se održavaju izložbe tokom cele godine.

6. Muzej Narodne Umetnosti

Ova izložba kiparske umetnosti smeštena je u božantsvenoj staroj Episkopalskoj palati u Nikoziji. Palata je izgrađena tokom 15. veka, ali neki njeni delovi potiču još iz XIII.
Muzej je osnovan 1830. godine u pokušaju da se očuvaju ručno izrađeni vezovi, metalni komadi, čipka, grnčarija, tekstil i slični predmeti, nakon što se pojavila fabrička masovna proizvodnja.

Muzejska kolekcija sadrži 5000 artefakata, kao i složene ukrasne komade koje možete videti na istorijskim poljoprivrednim uređajima poput presa za masline i vodenih mlinova.

7. Manastir Machairas

Oko 40 km južno od Nikozije nalazi se ovaj prelepi manastir iz 12. veka izgrađen u srednjevizantijskom stilu.
Manastir Machairas je dobio ime po čuvenoj slici Device Marije koju je naslikao apostol Luka. Prema legendi, sliku je na Kipar iz Male Azije prokrijumčario pustinjak.

Manastir je zapravo centralna crkva zatvorena pravougaonim dvorištem sa samostanima.
Scena ovih divnih građevina naspram pejzaža brda prekrivenih tamnim borovima jedna je od najlepših koje možete videti na Kipru.
I sama ta slika dovoljan je razlog za posetu, ali i unutrašnjost crkve je očaravajuća i ispunjena raskošnim freskama, ikonama, i pozlaćenim lusterima.

8. Selo Fikardou

Oko 45 minuta jugoistočno od Nikozije nalazi se ovo malo brdsko selo koje danas ima svega tri stanovnika.
Fikardou je ostavljen netaknut i trenutno se razmatra za status UNESCO-a, s obzirom da je naselje savršen primer tradicionalne kiparske ruralne arhitekture.

Selo je naseljeno tokom 15. veka, ali od 19. veka se njegova populacija sve više smanjuje. Ono što je ostalo jeste kiparska civilizacija pre nego što su struja i automobili stigli na ostrvo.
Ukoliko se odlučite za posetu, videćete strme seoske staze okružene neobičnim kamenim kućama koje su prekrivene izbledelim crvenim pločicama od terakote.

9. Mikropivara "Pivo"

Ovo je jedini pab koji proizvodi i prodaje sopstveno pivo u Nikoziji. Osnovala su ga tri brata i njihov rođak koji su zanat izučili u Češkoj, domu lager piva.
Ovde možete isprobati četiri različite vrste piva, i to nefiltrirano i nepasterizovano, pravo iz cisterne. Pored ovih osnovnih varijeteta tu je i širok spektar sezonskih i piva iz ograničenih serija. Stoga, kada god posetite ovaj pab, imaćete nešto novo da probate!

Uz pivo ide i veliki meni omiljenih kiparskih specijaliteta. Deo šarma je takođe i rustični način na koji je pivara uređena, u stilu vlastelinstva sa mermernim lukovima, kamenim zidovima i drvenim nameštajem.

10. Kirenija

Na severnoj obali Kipra, Kirenija je prelep mali lučki grad koji okružuju pomalo zastrašujući vrhovi Pentadaktilos planina.
Luku su utvrdili Mleci, a ojačanja kojima su podupreli njenu impozantnu tvrđavu preživela su skoro pola milenijuma.

Možete se prošetati uzanim uličicama starog grada ili večerati pored mora za završetak savršenog dnevnog izleta.
Ukoliko posetite Kireniju u junu, upoznaćete tursku kulturu grada. Tada brojni turski i internacionalni bendovi organizuju ovde koncerte.

11. Zidine sv. Hilariona

Visoko iznad puta koji se spušta dole do Kirenije nalazi se ova zadivljujuća građevina koja svakako zaslužuje jedan sat Vašeg vremena.
Ovaj zamak je čuvao istorijski planinski prolaz između Nikozije i Kirenije. Iz daljine ga može biti teško prepoznati među belim kamenom koji ga štiti.

Prava je radost istraživati delove stepeništa, zidova i kula dok pogled obuhvata ogroman deo severne obale.
Sv. Hilarion je u početku bio brdska isposnička ćelija. Potom su Vizantinci, a onda i Lizinjanci od kompleksa napravili utvrđenje za odbranu od arapskih obalskih napada. 

12. Crkva Panagia Asinou

Trodos planine nalaze se jugozapadno od Nikozije. Pored prelepih pejzaža, njihove padine prekrivene borovima kriju i neke izuzetne primere vizantijskog nasleđa.
Ono što ne smete propustiti je skup deset srednjevekovnih crkvi sa muralima koji je dobio status Svetske Baštine UNESCO-a.

Crkva Panagia Asinou se nalazi 50 km zapadno od Nikozije i najpristupačnija je od svih crkvi iz kompleksa kada se dolazi iz pravca glavnog grada Kipra, Nikozije. 

Nećete se pokajati ukoliko se odlučite na obilazak, jer su njeni unutrašnji zidovi u potpunosti prekriveni freskama iz 12. veka inspirisanih Konstatinopoljom. I dan danas boje fresaka su intenzivne kao da su tek naslikane.

13. Kvart Laiki Geitonia

„Laiki Geitonia“ je tradicionalni kvart, pešačka zona nedaleko od trga Eleftheria u Nikoziji. Laiki Geitonia je primer tradicionalne kiparske urbane arhitekture. Zgrade u ovom kvartu datiraju s kraja 18. veka, a građevinski materijal je uglavnom drvo, kamen i blatna opeka.

To je pešačko područje uskih krivudavih ulica, koje kombinuju stambene kuće sa zanatskim radnjama, suvenirnicama i tavernama.

14. I na kraju probajte kiparsku kafu

Želite li da vidite Nikoziju kroz oči Nikozijca? Onda se morate parkirati uz kafe pored ulice i naručiti šolju tradicionalne i veoma jake kiparske kafe.
Kuva se u bakarnoj džezvi sa dugačkom drškom, a od naše domaće kafe se razlikuje po tome što se šećer i mlevena kafa dodaju u vodu dok je još hladna.

Fotografije: Flickr